Artikelen afdrukken

In memoriam Iretsu

In Memoriam Iretsu

Door Jiun Hogen roshi

Op 28 februari 2021 is Iretsu, in 1935 geboren als Marion Steinbrunn, gestorven in het ziekenhuis in Wilhelmshaven. Door de Covid-19 omstandigheden was ze helemaal alleen.

Zij laat een dochter, zoon en kleinzoon achter.

 

Vlak nadat de Noorder Poort in 1996 geopend was, kwam Marion om sesshins te doen. In maart 1998 nam zij de Bodhisattva geloften en kreeg zij de naam Universal Courage. Op 29 augustus 1999 werd zij door Jiun roshi tot unsui geordineerd, samen met Anshin Tenjo en Shinyo.  Ze kreeg daarbij de naam Iretsu, Great Achievement.

 

Iretsu heeft vele jaren op de Noorder Poort getraind en was iemand bij wie je altijd kon aankloppen. Ze was warm, goedlachs en heel spontaan.

Zo zullen we haar in dankbaarheid herinneren.

Iretsu in 2003

De bewoners in 2002: Modana, Kishin, Shinyo, Iretsu, Jiun roshi, Doshin, Pavana, Nitiman, Anshin

Jubileum Dharmahuis

21 mei 2016: burgemeester Crone, Jiun roshi en Tenjo Schröder voor het Dharmahuis

Jubileum Dharmahuis

door Tenjo Schröder

Alhoewel het Dharmahuis al sinds 2005 actief is in Leeuwarden, is het op 21 mei precies vijf jaar geleden dat ons pand op de Tuinen in Leeuwarden officieel werd geopend. We vieren dat door dit jaar extra activiteiten te organiseren. Het ziet ernaar uit dat tegen de zomer meer mogelijk zal zijn om elkaar fysiek te ontmoeten. Mocht dat niet zo zijn, dan passen we de activiteiten aan.

Als thema voor dit jubileumjaar heeft het bestuur gekozen voor 'Natuurlijk'. We kunnen veel leren van de natuur, waar we zelf ook deel van uitmaken. Maar hoe natuurlijk zijn wij? Veel van de activiteiten zullen buiten in het 'groen' plaats vinden. Wie weet ontdekken we daar onze ware natuur.

 

In ieder seizoen is er een wandeltocht in stilte in de omgeving van Leeuwarden. Op de jubileumdag houdt Jiun roshi digitaal een lezing met de titel Natuurlijk zijn wij mensen. Deze lezing wordt vooraf gegaan door een diashow over de ontwikkeling van het Dharmahuis tot nu toe, gevolgd door een interview met Jiun roshi en Tenjo. De bezinningsdag buiten vindt plaats op een bijzonder stukje natuur waar we onze aandacht zullen richten op onze zintuigelijke waarnemingen. In oktober kunnen we kennis maken met andere boeddhistische organisaties en stromingen die in Friesland actief zijn. Verder staan de inmiddels bekende en jaarlijks terugkerende activiteiten wadlopen en de natuurretraite ook op het programma.

Opening: rondgang

Dit is het jubileumprogramma:

 

25 aprilVoorjaarswandeling
22 meiJubileumdag
12 juniBezinning buiten
3 juliWadlooptocht
2 augustusNatuurretraite
13 novemberHerfstwandeling
23 oktoberBoeddhadag
29 januariWinterwandeling

aan het eind van onze ontdekkingsreis
zullen we aankomen waar we begonnen zijn
en de plek voor het eerst leren kennen.

T.S. Eliot

 

Leuk om je te zien bij één van onze activiteiten. Graag tot dan.

Leven en dood in de landschapstuin

Leven en dood in de landschapstuin

Modana de Wit-Rouw en Ajit Peters

We hebben nu al bijna zeven jaar een moestuin op de Noorder Poort. In die tijd hebben we met vallen en opstaan ontzettend veel geleerd. De verrassingen waren talloos, evenals de teleurstellingen. De afgelopen paar jaar brengt de tuin voldoende op om in de zomer en de herfst de bewoners en de gasten van groenten te voorzien, zodat we al veel minder hoeven te kopen. Soms is er teveel om op te eten; dan maken we jams, we wecken, we fermenteren of we vriezen het in, en als dat allemaal niet kan, delen we de overproductie uit aan de gasten.

 

Jaren hebben we uitgekeken naar een grotere kas om het hele jaar door van eigen grond te kunnen eten. En nu konden we een grote tunnelkas overnemen, die in maart is geplaatst. Hij is zes meter breed en zestien meter lang. Daarmee is het groeiseizoen met maanden verlengd en hebben we zelfs genoeg ruimte om volop zelf planten op te kweken. Daarmee is de moestuin echt volwassen geworden.

 

Kom en proef!

Reeën

In de natuurgebieden in de omgeving van de Noorder Poort leven veel reeën, en die bezoeken regelmatig ook onze landschapstuin. Tijdens kinhin buiten in de vroege ochtend, springt er soms opeens één weg uit het hoge gras bij de poelen. Een enkele keer komen ze nog dichterbij: de foto hieronder, met pootafdruk, is genomen vlak buiten de voordeur.

 

Reeën die voelen dat hun einde nadert, zoeken een veilige, rustige plek om te sterven. En kennelijk is de Noorder Poort zo’n plek: vlak bij de dobbe (de kuil aan de voorzijde van de Noorder Poort) vond Ajit deze dode ree. Waar die aan gestorven is, was niet duidelijk: er waren in elk geval geen verwondingen te zien.

Online zen

Online zen 

door Suigen osho

Op de dag dat ik dit schrijf gaat de lockdown zijn vijfde maand in en als jullie dit lezen de zesde. De Noorder Poort is nog steeds gesloten en ook de landelijke meditatiegroepen komen niet fysiek bij elkaar. Maar net als in de rest van Nederland gaat een deel van de activiteiten in de sangha toch door: met Zoom, Skype of anderszins.

Zen weekend met Suigen

Online sesshin met Jiun roshi

Op de Noorder Poort

De Noorder Poort heeft tot nu toe vier programma’s online aangeboden: de nieuwjaars-sesshin, een zen weekend, een zesdaagse sesshin en rond de verschijningsdatum van dit nummer een gratis zen-weekend. De zesdaagse sesshin verving de geschrapte dai-sesshin. Jiun roshi noemde het expres geen online dai-sesshin – de intensiteit daarvan vraagt dat deelnemers fysiek samen zitten en elkaar kunnen dragen door de energie die dat geeft.  Voor deze sesshin was daarom een ander thema gekozen, en wel maitri, liefdevolle vriendelijkheid.

 

Niet iedereen die zich oorspronkelijk had aangemeld, wilde met de online-versie van een programma meedoen, sommigen niet omdat ze helemaal niet van schermen houden en anderen niet omdat ze voor hun werk al de hele dag aan het zoomen zijn. Maar degenen die wel meededen waren tevreden of zelfs heel enthousiast. Een deel zag een duidelijke meerwaarde in het doen van een meerdaags zen-programma in hun eigen huis: het leek opeens veel makkelijker om meditatie in het dagelijks leven te integreren. Mogelijk blijven we daarom, ook na de lockdown, incidenteel een online programma aanbieden.

 

In het land

Ook de meeste wekelijkse groepen komen op afstand bij elkaar. Er wordt veel gebruik gemaakt van Zoom of Skype, maar het kan ook anders. In één groep stuurt de meditatieleider vooraf een tekst rond. Iedereen zit op de afgesproken tijd gewoon zelf thuis; daarna wordt in een app-groep nagepraat. Het enthousiasme van de leiders varieert van geweldig dat dit mogelijk is tot na al die maanden heb ik het er wel mee gehad eerlijk gezegd.

  • Tenjo Schröder - Leeuwarden

In het algemeen zijn meditatieleiders en deelnemers tevreden dat de groepen op deze manier in elk geval door kunnen gaan. Wat ik wel zie in de twee groepen die ik zelf leid en ook hoor van sommige andere meditatieleiders: in de loop van deze langdurige lockdown haken vooral vrij nieuwe deelnemers af, meestal met het voornemen om weer terug te komen als we weer fysiek bij elkaar komen.

Maar ook hier zijn er voordelen. Je kunt bijvoorbeeld nog eens iets laten zien met screen-sharing, en in tenminste twee groepen doen mensen mee die vroeger in de groep zaten maar naar het buitenland zijn verhuisd.

rubriek-haikus

Hans Reddingius (geboren in 1930) raakte in de jaren zeventig van de vorige eeuw geboeid door de Japanse versvorm haiku. Hij is al veel jaren actief lid van de Haiku Kring Nederland, en was zeven jaar lang hoofdredacteur Nederland van het Nederlands-Vlaamse haikutijdschrift Vuursteen. Sinds 1998 beoefent hij Zen, onder meer in retraites op de Noorder Poort. Hij verzorgt voor ZenLeven een haikurubriek.
Beeldredacteur Ardan Timmer maakte de illustraties.

 
 

Het zonlicht

De haiku van Bashō is afkomstig uit:
Bashō  Geluid van water. Haiku  Vertaald uit het Japans door H. Kerlen. Kairos, Soest 1989

 

De haiku's van Kyokō, Seihō en Shirō zijn afkomstig uit:
Haiku. Een jonge maan. Japanse haiku van de vijftiende eeuw tot heden. Keuze, inleiding en vertaling door J. van Tooren. Meulenhoff, Amsterdam 1973

 

De overige haiku's zijn afkomstig uit:
om niets om alles bloemlezing uit 40 jaar Haiku Kring Nederland. HKN 2020

rubriek-dichter-bij-zen

Dichter bij Zen

In dit nummer starten we met een nieuwe rubriek onder de naam Dichter bij Zen, met gedichten van mensen uit de sangha.

Hierbij in dit kader twee gedichten van Auke Leistra. De zenoefening gaat om bevrijding – en voor velen van ons is één aspect daarvan ons vrijmaken van de spoken in onze geest, wat begint met herkenning van precies dat: dat het spoken zijn.

Gooien met modder

 

Wat doen we met moeder met de kerst

is elk jaar weer een wezenlijke vraag,

maar van veel wezenlijker aard is de vraag:

wat doen we met vader, in zijn graf?

Blijven we hem haten,

zodat de haat hem ruimschoots overleeft

en als onverteerbare bal in onze maag

voor zure oprispingen blijft zorgen?

Of zeggen we na jaren: zand erover?

 

(Overvloeier naar handenvol zand

die met tranen vermengd

als modder op een kist vallen.)

In mijn graf

 

Elke dode wordt duizendmaal begraven:

ieder delft voor hem zijn eigen graf.

Bij de een ligt hij kalm in slaap verzonken,

bij de ander giert hij als een storm

door holen en spelonken.

In mijn graf heeft mijn vader

tien jaar lang geen rust gekend.

Telkens als hij dreigde in te dutten,

joeg ik hem op en dreef ik hem voort

over de woeste golven van mijn geest.

Daar spookte hij oeverloos rond,

tot ik eindelijk de woorden vond,

en ze uit mijn strot kon krijgen ook nog:

rust zacht, vader.

Rust zacht.

Auke Leistra is literair vertaler uit het Engels en ook de eindredacteur van ZenLeven. Hij zit in de zengroep in Zwolle.

 

Bijdragen voor deze rubriek kun je mailen naar redactie@zenleven.nl

Perfect

Perfect

Door Lilian Daishin van der Vaart (eerder gepubliceerd in haar blog eleftheria)

Afgelopen week was ik in Drenthe, op retraite in de Noorder Poort. Het was een kokoro, een retraite-vorm met ruime afwisseling tussen het stille zitten en zen-in-actie: werken, studeren, lopen, tekenen, schrijven – vul maar in. Dat geeft de gelegenheid om te oefenen met het bewaren van een meditatieve geest, ook als je actief bezig bent. Het was een mooie oefening voor het gewone dagelijkse leven. Het blijkt toch vaak moeilijk te zijn om die meditatieve geest te behouden omdat je al gauw weer in de waan van de dag wordt meegesleept. We vergeten vaak dat we telkens weer terug kunnen keren naar die meditatieve geest. Voor mij is dat steeds terugkeren waar het om gaat, meer nog dan dat ik continu in die meditatieve staat verkeer.

 

Ik had werk in de tuin, iets wat ik heel graag doe. De weersomstandigheden waren niet aldoor geweldig, maar tussen de miezerbuien door kon het ineens prachtig weer zijn. Fris was het ook, en het waaide meestal stevig. Bij het planten van bollen, een klusje dat aan mij was toegewezen, zat ik vol in de wind. Ik kon weer even goed voelen hoe ik daar als ‘meisje uit het Noord-Hollandse kustgebied’ van kan genieten. Het kan me een gevoel van kracht geven om in die wind te verkeren. Zolang ik er maar niet tegen in hoef te fietsen…

 

Omdat ik wat extra in de tuin wilde werken vroeg ik ‘chef tuin’ Ajit om aanvullende taken. Ik suggereerde zelf om de tuinpaden te wieden, want daar is altijd werk aan. Maar nee, hij had iets anders in petto: bladeren vegen. Het is een waardevolle zenoefening om niet te zeer verstrikt te raken in je voorkeuren en afkeuren of je opinies. En bij deze chef tuin had ik al ontdekt dat hij, als dat wel gebeurde, zeer raak kon reageren.

Ik ervoer de totale zinloosheid van een reactie als ‘wat is de zin van bladeren vegen als het zo hard waait?’. Ik moest denken aan de keren dat ik zelf tijdens weekend-retraites mensen in het pikdonker onkruid had laten wieden. En aan mijn blogpost over bladeren vegen. Die dag was het redelijk windstil geweest, maar op de dag dat de post verscheen waaide het hard, zeker aan de kust. Daar woont mijn zus, en toen zij het verhaaltje las, had ze dikke pret, want ze zag me al in windkracht 8 vegen aan bladeren die als een tornado om me heen zwierden. Welnu, het was geen windkracht 8, maar de wind was stevig genoeg om alles wat ik bij elkaar zou vegen deels weer weg te blazen. Aan de luwe zijde van het gebouw die Ajit me had aangewezen, viel het enigszins mee. Ik vond een manier om toch redelijk wat blad op te vegen zonder dat het meteen weer de hele tuin door joeg. Het vegen werd een spel tussen mij en de wind waar ik veel lol aan beleefde, evenals aan de gedachte wat de anderen zouden denken als ze me zo bezig zagen. Ik vroeg me af of Ajit zelf ook zo’n pret zou hebben om deze opdracht, en om het feit dat ik er braaf mee aan de gang ging.

Het was in de dagelijkse toespraak van zenmeester Jiun roshi onder andere gegaan over perfectionisme. Het ging over hoeveel mensen bezig lijken te zijn met het vooral toch maar goed te doen. Niet alleen maar goed, nee: perfect. Het ging erover dat dat perfectionisme wel steeds erger lijkt te worden. Ik vraag me wel eens af of de zenbeoefening juist perfectionisten aantrekt. Ik herken het perfectionisme ook in mezelf; en dan gaat het er niet alleen over of ik het goed of fout doe in de ogen van een ander, maar juist ook in mijn eigen ogen. Dankzij mijn zenbeoefening word ik met de jaren wel milder: minder ‘rechtspleging’ zoals Jiun roshi het noemde. Er is minder veroordeling, wat allemaal goed of fout is en beloond of bestraft moet worden. Maar de kiem zit er nog wel, en het is makkelijk om hem weer te voeden als ik niet oppas.

 

Al harkend op de keitjes-rand langs de zendo was het niet alleen de wind die mijn bladveeg-zen-in-actie probeerde te saboteren: de keitjes deden ook een duit in het zakje. Het bleek moeilijk kleinere blaadjes uit de ruimtes ertussen weg te krijgen. De woorden van Jiun roshi speelden door mijn hoofd. Wat een perfecte oefening had de tuin-chef me op deze dag gegeven. De ultieme oefening in niet-perfectionisme. Doen wat je doen kunt. Wanneer is het goed?